Dünyanın en büyük futbol kulübü denince çoğunlukla akla ilk olarak Real Madrid gelir fakat Bayern Münih de her zaman ilk sıralarda kendisine yer bulur. Bize soracak olursanız yönetim şekli ve istikrarı bakımından Real Madrid’den daha büyük bir kulüptür.
Bayern Münih’in kuruluş hikâyesi neden bizi ilgilendiriyor demeyin. LGBTİ+ Onur Ayı’ndayız ve bu hikâye, tam da bu ayda hatırlanmayı fazlasıyla hak ediyor.
Bayern Münih, 27 Şubat 1900’de bir şaraphanede buluşan arkadaşlar tarafından kuruldu. Bizim burada odaklanacağımız kişi, bu 17 kurucudan biri olan Wilhelm Heinrich Focke.
Peki, kimdir bu Focke?
Focke, 3 Temmuz 1878 tarihinde Bremen’de doğdu. Resim ve heykel alanında eğitim almış bir sanatçıydı. Kardeşi bir uçak şirketi kurmuştu ve tasarım konusunda sanatçı ağabeyi Wilhelm’den destek istedi. Wilhelm tasarımı yaptı ancak motor gücünün yetersizliği nedeniyle uçuş süreci başarısızlıkla sonuçlandı.
Havacılık konusundaki çalışmaları onu I. Dünya Savaşı’nın ortasına sürükledi. Çanakkale’de İngilizlere karşı savaştı ve yaralandı. Yaralandıktan sonra Almanya’daki cephede keşif ve kurtarma pilotu olarak görevlendirildi. Bu süre zarfında birçok uçak tipi icat etti.
Savaşın sona ermesinin ardından Bremen Uygulamalı Sanatlar Okulu’nda figür, hayvan ve manzara konularında resim dersleri verdi. Bu dönemde plaj ve buz yelkenlileriyle katamaranların yanı sıra rüzgâr enerjisi santralleri gibi birçok icadın tasarım süreçlerinde yer aldı. Naziler iktidara gelince onlardan uzaklaşmak için kırsala yerleşti. Kırsalda olduğu süre zarfında resim yapmaya devam etti. Bu dönemde hayvan resimleri, manzaralar ve dışavurumcu çizimler yaptı.
Nazi döneminde hayatta kalabilmeyi arkadaş çevresinin desteği sayesinde başardı. 70 yaşında kayak yapmayı öğrendi ve kış aylarında Freiburg’daki Karaorman’ın eşsiz manzaralarını resmetti. Çift kişilik tekne ve birçok yelkenli aleti icat etti. Çok sayıda sergi açtı ve ödüller kazandı. 96 yaşında hayata gözlerini yumdu.
“Tarih tekerrür etmemeli”
Focke’nin hikâyesinin LGBTİ+ Onur Ayı’nda anlatılması gerekiyor demiştik. Oradan devam edelim.
Uzun yıllar onun cinsel yönelimini yok sayan Bayern Münih, son yıllarda bu gidişatı tersine çevirdi ve takımın kurucularından biri olan Focke’yi sahiplenmeye başladı.
Özellikle 2020 yılından itibaren kulüp, Wilhelm Heinrich Focke ile eski başkan Angelo Knorr’un eşcinsel olduklarını vurgulayan açıklamalar yayımladı ya da yöneticileri konuşmalarında buna mutlaka değindi. Bu, takip eden yıllarda da devam etti.
2022’deki Pride açıklamasında kulüp başkanı Herbert Hainer şunları söyledi:
“Hoşgörüsüzlük ve dışlama, Bayern’de ne sahada ne de saha dışında kendisine yer bulamaz. Eşcinsel taraftarlarımızla ve onlarla kurduğumuz harika ilişkiyle gurur duyuyoruz. Kulüp tarihimiz, hoşgörülü bir dünya için ayağa kalkmanın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Kurucu üye ve yardımcı kaptanımız Wilhelm Focke ve eski başkanımız Dr. Angelo Knorr eşcinseldi ve o zamanlar nefrete karşı savunmasızdılar. Tarih tekerrür etmemeli.”
Focke’nin cinsel kimliği sadece Bayern tarafından değil, sanat dünyasındaki birçok araştırmacı ve sanatçı tarafından da kabul edilmeye başlandı. Hiç evlenmemesi, yaşarken çeşitli queer sanatçı ve entelektüellerle kurduğu yakın ilişkilerin yanı sıra ölümünden sonra ortaya çıkan homoerotik çizimleri, onu LGBTİ+ tarihinin önemli bir parçası haline getirdi.
Focke’nin hikâyesi, dünyanın en büyük futbol kulüplerinden birinin kurucusu olması nedeniyle çok kıymetli. Futbol tarihi malumunuz, heteroseksüel erkeklik anlatıları üzerinden yazıldı. Focke, o ezberi bozan bir figür olarak hatırlanmayı ve takdir edilmeyi hak ediyor. Özellikle de yaşadığı dönemde Almanya’da LGBTİ+’ların, özellikle Nazilerin iktidarda olduğu yıllarda gördüğü muameleyi düşününce, bu daha da anlam kazanıyor. Ama sadece bu değil: Wilhelm Heinrich Focke, sanatsal üretimleriyle de bu tarihin bir parçası. Baskının ve muhafazakârlığın hüküm sürdüğü zamanlarda fırçasından cüret fışkırmış öncü bir sanatçı.
LGBTİ+’ların haysiyetleriyle yaşamak için verdiği mücadelenin öncü taşlarını atmış isimlerden biri olan Wilhelm Heinrich Focke. Bu yazı bir yanıyla da onun Onur Ayı’nı kutlamak için yazıldı.
Metin: Berk & Bawer
Son okuma: Kadir Eser
Yayına hazırlayan: Bawer
