Barselona Belediyesi, her yıl 23 Nisan’da kutlanan Sant Jordi Festivali’nin cinsiyetçi geleneğini yıkmak için uzun süredir mücadele ediyor. Bu yıl da bu çabadan vazgeçmeyen belediye, şehri geleneği ve efsaneyi ters yüz eden afişlerle donattı.
Sant Jordi Festivali nedir?
Sant Jordi Festivali, her yıl 23 Nisan’da kutlanan, Katalunya halklarının ajandalarındaki en önemli ve heyecanla beklenen tarihlerden biri.
Festivalin kökleri, dünya çapında bilinen ve farklı versiyonları da bulunan bir hikâyeye dayanıyor.
Efsaneye göre, bir gölde yaşayan bir ejderha köylüleri tehdit eder, haraç keser, etrafına dehşet saçar. Verecek hayvanları ve malları kalmadığında, yılda bir defa bir insanı kurban etmeye başlarlar. Bu durum, sıradaki kurban bir prenses seçilene kadar sürer. Aziz Yorgi prensesi ejderhadan kurtarır ve ejderhayı öldürür. Aziz’in, gariban halkın kurban edilmesine gıkını çıkarmaması başka bir yazının konusu.
Efsane burada bir Hollywood filmine dönüşür: Ejderhanın kanında bir gül fidanı yeşerir, o fidanda kırmızı bir gül açar; kahramanımız olan aziz, gülü prensese hediye eder.
Hikayenin 11’inci ya da 12’inci yüzyılda Kapadokya’da ortaya çıktığı ancak evrensel bir anlatıya 13’üncü yüzyılda Libya’da ulaştığı iddia ediliyor. Her yörede ve inançta farklı detaylar içeren bu efsane, Katalunya’da cinsiyetçi bir geleneğin üzerine inşa ediliyor; ancak güllerin ve kitapların büyüsü sayesinde bu durum uzun süre iyi kamufle ediliyor. Son yıllarda ise Katalunya’da feministlerin itirazlarıyla efsaneye ve festivale dair anlatı da yeniden kurgulanmaya başlandı.
Sant Jordi Festivali, Katalanlar için hem koruyucu azizlerini onurlandırma hem de Katalan kültürüne saygı ve sevgi gösterme günü olarak kutlanıyor. (Buraya bir ara not olarak şunu eklemek isterim: 23 Nisan, UNESCO tarafından 1995’te Dünya Kitap Günü ilan edildi; Miguel de Cervantes ve William Shakespeare gibi önemli yazarların ölüm yıldönümü olan bu tarihin tercih edilmesinde Sant Jordi Festivali’nden ilham alındığı biliniyor.)
Festivalin söz konusu geleneği, kadınlara gül, erkeklere kitap hediye etmek. Bu gelenek, feministlerin eleştirileri ve LGBTİ+’ların yardımcı rolüyle yeniden şekillenmeye başlamış durumda. Birbirine gül veren geyler ve kitap hediye edilen kadınlar gibi -bazen performatif tınlayan- adımlar, Katalunya toplumunda hızlı karşılık buldu. Barselona Belediyesi de uzun zamandır bu yönde çalışmalar yürütüyor. Bu yıl, şehri gül hediye edilen erkek ve kitap hediye edilen kadın temsillerinin yer aldığı afişlerle donattı. Bu küçük ve önemsiz gibi görünen hamlenin, kültürel hayatta karşılığı burada yaşayanların çıplak gözle gördüğü bir gerçeğe dönüşüyor.
Belediyenin bu yılki bir diğer tatlılığı da “ejderhayı öldüren aziz” imgesini “ejderhayı seven aziz”e dönüştürdükleri ikinci bir afiş oldu. Buna da en çok, festivalin cinsiyetçi geleneği nedeniyle ilk günden itibaren ejderhayı destekleyen benim gibiler sevindi. Küçük taşları yerinden oynatmaya cesaret eden herkesin gül ve kitap hediye edeni bol olsun. Feliç Sant Jordi!
Görsel kullandığımız afişler TVBoy adlı sanatçıya ait. Orijinallerini görmek ve indirmek isteyenler için link
